Dwarslopers In Verbinding II, Over menselijke waardigheid.
‘Het gezicht van de Ander roept mij tot verantwoordelijkheid; het gezicht spreekt, zelfs zonder woorden’ Emmanuel Levinas
Een verdeelde wereld
‘Ze verdeelden de wereld’ en ‘Niets verbaast mij meer’ zingt Tiken Jah Fakoly in een nummer dat je een rilling geeft. De prijs voor de willekeurige verdeling tijdens de apartheid, tijdens de kolonisatie is hoog. En de verdeling gaat door. Willekeurige lijnen van macht, positie, economisch belang en grondstoffen. Zonder rekening te houden met cultuur en verwantschap. Scheidslijnen en grenzen opwerpen tussen wij en zij, polariseren. Tussen het Ik en de Ander, een afstand creëren die niet te overbruggen lijkt.
Er zijn twee kabinetten gevallen over migratie. Er zijn meerdere rode lijnen getrokken, voor de menselijke waardigheid. Voor het recht om waardig mens te zijn en voor het recht op veiligheid. Hoe kom je voorbij deze verdeling, tussen zij en wij? Voorbij de polarisatie en nabij de menselijke waardigheid?
Menselijke waardigheid
Het idee van menselijke waardigheid is een pijler onder de mensenrechten en misschien wel het enige beginsel dat alle mensenrechten verbindt. Het begrip waardigheid wordt op veel verschillende manieren gebruikt, soms in directe relatie met mensenrechten, soms ook als verwijzing naar wat in een samenleving als recht op respect wordt gezien. Menselijk waardigheid begint bij het echt zien van de ander.
Het gelaat van de ander
Verbinding en menselijke waardigheid beginnen daar waar we de ander niet reduceren tot een categorie, maar hem of haar ontmoeten als mens. De filosoof Emmanuel Levinas beschrijft die ontmoeting als een ethisch moment; in het gelaat van de ander verschijnt een appel dat voorafgaat aan regels, meningen of systemen. De ander vraagt om verantwoordelijkheid, simpelweg door er te zijn. Menselijke waardigheid ligt volgens Levinas niet in autonomie of succes maar in deze relationele kwetsbaarheid.
Tussenruimten
Socioloog Halleh Ghorashi sluit hierop aan wanneer zij spreekt over de kracht van het ‘tussen’. In haar werk over diversiteit en inclusie waarschuwt zij voor benaderingen die mensen vastzetten in identiteiten als ‘vluchteling’, ‘migrant’ of de ‘ander’. Werkelijke verbinding ontstaat wanneer er ruimte is voor meervoudigheid en onzekerheid, wanneer we niet alles dichtplakken met beleidstaal of goede bedoelingen. Waardigheid vraagt om luisteren, om het uithouden van het verschil zonder het meteen op te lossen.
Ook polarisatie- expert Bart Brandsma benadrukt het belang van die ruimte. In een gepolariseerde samenleving worden mensen steeds meer naar de uitersten geduwd, terwijl het stille midden verdwijnt. Brandsma pleit ervoor om uit de dynamiek van wij-zij te stappen en de aandacht te verleggen van standpunten naar relaties. Verbinding vraagt moed: de moed om niet mee te schreeuwen, maar nabij te blijven, juist wanneer de spanningen oplopen.
Verbinding als radicale daad
New Dutch Connections brengt deze ideeën in de praktijk. Door jonge nieuwkomers te koppelen aan professionals en hen via coaching en theater te ondersteunen. Zij focust op talent. Het gaat niet om ‘integreren’ in de zin van aanpassen, maar om samen te bouwen aan een toekomst waarin ieder zijn waardigheid erkend wordt. Hier krijgt Levinas ethiek een concrete vorm: mensen worden gezien in hun potentie, niet herleid tot hun verleden.
Verbinding is daarmee geen soft begrip, maar een ethische en maatschappelijke opdracht. Menselijke waardigheid ontstaat niet vanzelf. Zij groeit in ontmoetingen waarin we de ander serieus nemen, verschil verdragen en verantwoordelijkheid nemen voor de relatie. In een tijd van polarisatie is dat misschien wel de meest radicale daad.
Bright O’ Richards, oprichter van New Dutch Connections, creëert deze tussenruimte. Met zijn werk als theatermaker, verhalenverteller, in het theater en daarbuiten. Om zo verbindingen te leggen tussen het Ik en de Ander, vanuit menselijke waardigheid. Om een brug te slaan, voorbij de polariteit. Om elkaar te vinden, in het midden.
‘Beluister de zachte stemmen, versterk het midden’ zegt Bart Brandsma. ‘Creëer tussenruimten’ zegt Halleh Ghorashi. ‘Het gezicht spreekt’ zegt Emmanuel Levinas.
Hoe maak jij verschil om een verdeelde wereld te verbinden? Hoe blijf je verbonden met jezelf, de ander en de wereld?
In het Dwarslopers Festival In Verbinding II. Over menselijke waardigheid gaan wetenschappers, kunstenaars en (sociaal) ondernemers in gesprek over verbinding, met jezelf, de ander en de wereld. Het Dwarslopers Festival biedt een podium voor onderzoek, interactie en stof tot nadenken. Wij bewegen daar waar het schuurt, daar waar de uitdagende vragen liggen. Met de multidisciplinaire cross-over programmering van het festival bieden we ruimte voor een veelzijdig onderzoeken, ervaren en beleven van het thema.
Kom je Dwarslopen? We kijken ernaar uit je te verwelkomen!
📅 Datum: 11 april 2026
📍 Locatie: Antropia, Cultuur & Congrescentrum, Hoofdstraat 8, Driebergen-Zeist
☕ Inloop: 13:00 uur
🕢 Tijd: 13:30-20:00 uur